Twin Peaks’i Hangi Sırayla İzlemelisiniz?
Twin Peaks (1990-1991), yalnızca usta yönetmen David Lynch’in en yaratıcı işlerinden değil tüm zamanların en dikkat çekici dizilerinden de birisi. Aynı zamanda dizilerin günümüzde sahip olduğu prestijli konumun öncülleri arasında. Lynch’in Mark Frost’la birlikte yaratıcılığını üstlendiği ve filmografisinde de özel bir konuma sahip olan Twin Peaks, adını aldığı kasabada yaşanan bir kadın cinayetinin izinden farklı unsurları bir araya getiren sıradışı bir dünyanın kapılarını aralar.
İzleyebileceğiniz yüzlerce dizi seçeneği arasında yolunuzu kaybettiyseniz ya da farklı bir dizi alternatifi arayışındaysanız doğru yerdesiniz. Zira şu kesin ki Twin Peaks daha önce izlediğiniz herhangi bir şeye benzemeyecek. Bu farklı deneyim sırasında bazen rotanızı tamamen kaybedecek, bazen ne olup bittiğini kavramakta güçlük çekeceksiniz ama biraz sabır gösterirseniz karşılığını fazlasıyla alacaksınız. Özellikle David Lynch’in Lost Highway (1997), Mulholland Drive (2001), Blue Velvet (1986) ve Eraserhead (1977) gibi filmlerini de izlerseniz çağımızın önemli sanatçılarından birinin elinden çıkmış, çok sayıda esere ilham olmuş bir dünyaya adım atacaksınız. Ayrıca korku sinemasına ilgi duyuyor, polisiye anlatıları seviyor ve gizem unsurlarından keyif alıyorsanız Twin Peaks sizi fazlasıyla memnun edecektir.
1990’da bir televizyon dizisi olarak başlayan, bir uzun metraj filmle ve bazı ek sahnelerle dizinin sorduğu sorulara cevaplar sunan bir yapımla devam eden ve son olarak 2017 yılında yeni bir sezonla geri dönen Twin Peaks serisi, şu sıralar MUBI üzerinden izlenebiliyor. Bu vesileyle biz de dizinin evrenine giriş yapıyoruz. Bu rehberde yakın zamanda kaybettiğimiz Lynch’in imzasını taşıyan Twin Peaks dünyasına ait film ve dizileri hangi sırayla izlemeniz gerektiğini anlatıyoruz.
Twin Peaks 1. Sezon (1990)
Pek çok açıdan televizyon tarihine hatırı sayılır bir iz bırakacak Twin Peaks, 1990 yılında ABC kanalında yayına başlar. Klasik polisiye ve gerilim unsurlarının kullanıldığı ilk bölümde Laura Palmer adlı bir genç kadının canice öldürülmesinin ardından Twin Peaks kasabasında yaşananları takip etmeye başlarız. Kyle MacLachlan’ın canlandırdığı Ajan Cooper karakterinin de hikâyeye dâhil oluşuyla bu uzun, karmaşık, sorularla dolu, özel deneyime ilk adımı atarız. Lynch’in yönetimi ve MacLachlan’ın başroldeki performansının yanı sıra Angelo Badalamenti’nin unutulmaz müzikleri de dizinin imza unsurları arasındadır.
Dizi klasik bir polisiye gibi başlarken bölümler ilerledikçe fantazi, komedi, korku unsurlarını kullanan bir alaşıma dönüşür ve tam da Lynch’e özgü biçimde kendine benzer gibi görünen her şeyden farklılaşır. Aynı Ajan Cooper’ın bu ilginç kasabanın gizemli dünyasına adım adım girmesi gibi biz de seyirci olarak dizi içerisinde yavaş yavaş ilerleriz. İkinci sezonda işler biraz daha karışsa da dizi ilk sezonda karanlık bir cinayetin peşinde, polisiyeye oldukça yakın bir form takip eder. Dolayısıyla bu kendine has dünyanın size uygun olup olmadığını görmek için ilk sezon yeterli olacaktır. True Detective’in (2014-) polisiye sürükleyiciliğini Prisoners (2013) ve The Killing of a Sacred Deer (2017) gibi filmlerin kasvetiyle birleştirdiğinizi düşünün. Bu kombinasyon Twin Peaks’in ilk sezonunu anlatmak için yeterli olmaz belki ama neyle karşı karşıya olacağınızı göstermek için bir başlangıç olabilir.
Twin Peaks 2. Sezon (1991)
8 bölüm süren ilk sezonun ardından Twin Peaks ikinci sezonuyla geri döner. Yeni sezonda karakter sayısı giderek çoğaldığı gibi bölüm sayısı da artmıştır. İkinci sezon 22 bölümden oluşur. İlk sezonun kendine has dünyasını sürdürürken hem hacim hem de nitelik olarak o dünyayı epey genişleten bu sezonda Ajan Cooper’ın Laura Palmer cinayetinin soruşturmasına devam etmesini izleriz. Bu soruşturma Cooper’ı Palmer’ın katilinden çok daha fazlasına götürecektir. Red Room ve Black Lodge gibi Twin Peaks dünyasının tanımlayıcı unsurları arasındaki gizemlerin içine doğrudan dalan ikinci sezon ilkine göre çok daha serbest ve cevabı belirsiz sorularla ilerler. Artık çok daha sürrealist, metafizik konularla ilgili, absürd bir anlatının içindeyizdir.
İlk sezonu izleyip keyif aldıysanız eliniz kolaylıkla ikinci sezona gidecektir. Fakat yine de dikkatli olmak gerek. Twin Peaks, ilerledikçe ışıktan daha da uzaklaştığınız bir mağara gibidir. İlk sezondaki bazı gizemli unsurlara rağmen klasik bir polisiye anlatısını takip ettiğimiz rota giderek karanlıklaşır ve cevapsız sorularla dolar. Dizi daha çok dünyevi gerçeklikle fantazi dünyası arasındaki geçitlere odaklanmaya başlar. Mesele, canice işlenen tek bir cinayetten çok daha fazlasıdır. Dolayısıyla ilk sezon Prisoners’sa ikinci sezon Denis Villeneuve’ün bir başka filmi Enemy’dir (2013). İkinci sezonu yakın dönemden Under the Silver Lake (2018) ve I’m Thinking of Ending Things (2020) gibi filmlere de benzetebiliriz. Zaten bütün bu saydığımız filmlerde David Lynch ve Twin Peaks etkisi de barizdir.
Daha önce biraz sabrın Twin Peaks dünyasında ödüllendirileceğini söylemiştik. İkinci sezonun David Lynch’in yönetmenlik koltuğunda oturduğu sezon finali bu ödüllerin en büyüklerinden biridir. Yalnızca dizinin değil Lynch’in sinemasının da zirve noktaları arasında olan bu bölüm sizi bambaşka yerlere götürecek, buna şüphe yok.
Ne yazık ki bu başyapıt dizi ikinci sezonun ardından kanal tarafından iptal edilir. Neyse ki David Lynch ve Mark Frost’un bu evreni kolay kolay bırakma niyeti pek yoktur. İkinci sezondan bir yıl sonra, uzun metraj bir film olarak vizyona giren Twin Peaks: Fire Walk with Me (1992), dizinin ilk sezonunda yaşananların yedi gün öncesine götürür seyirciyi. Hem bu olayların arka planına dair bazı bilinmedik soruları cevaplar hem de izleyiciye Laura Palmer’ın son yedi gününe tanıklık etme şansı sunar.
Kimi seyircilerin yaptığı en büyük hatalardan biri Twin Peaks evrenine bu filmle giriş yapmaktır. Bu pek iyi bir fikir değil çünkü burada olan biteni biraz olsun anlayabilmek için en azından ilk sezonu kesinlikle izlemiş olmanız gerekiyor. Film 1992 yılında gösterime girdiğinde de bu durumun handikaplarını yaşamış ve gişede bekleneni pek verememişti. Fakat zaman içerisinde kültleşti ve Twin Peaks evreninin değerli bir parçasına dönüştü. Bunun nedeni de 2 saat 15 dakikalık filmin anlattıklarının, dizinin sorduğu ve cevapsız kalan pek çok soruya dair yeni bilgiler vermesiydi. Diziyi izlememiş olanlar filmle ilişki kuramadı. Dolayısıyla anlatıyı çekim sırasına göre takip etmek daha mantıklı olacaktır.
İlk iki sezonu izlediyseniz ve Laura Palmer’ın hayatına daha yakından bakmak, Black Lodge’un nasıl bir yer olduğu hakkında ek bilgiler edinmek, cinayetin nasıl ve neden işlendiğini görmek istiyorsanız dizinin ilk iki sezonu gibi MUBI’de gösterimde olan Twin Peaks: Fire Walk with Me size fazlasıyla keyif verecektir.
David Lynch, esas olarak Twin Peaks: Fire Walk with Me için beş saatlik bir malzemeye sahipti fakat film kısaltılıp 134 dakikaya indirilmiş ve vizyona bu uzunlukta girmişti. Lynch bu kesilen sahneleri 2014 yılında Twin Peaks: The Missing Pieces adıyla yayınladı. Twin Peaks: Fire Walk with Me’nin esas olarak Laura Palmer’ın hikâyesine odaklanmasını isteyen yönetmen bilhassa Palmer’la aynı katil tarafından öldürülen Teresa Banks’in hikâyesi ve dizideki karakterlerin günlük yaşantılarına odaklanan pek çok sahneyi filmden kesmişti. Bu sahneler Twin Peaks: The Missing Pieces’te bir araya getirildi ve uzun metraj bir film formatında yayınlandı. 91 dakikalık süresiyle bu hacmi doldursa da The Missing Pieces bir tür antoloji gibi işler ve kendinden önceki anlatılara doğrudan bağlı konumdadır.
The Missing Pieces yalnızca sıkı hayranlara hitap eden bir yapım. Filmi izlerken dizide yaşananları çok detaylı biçimde takip etmiş olmak ve bunları iyi şekilde hatırlamak gerekiyor. Elbette dizinin sorduğu pek çok soruya dair bilgiler edinmek mümkün ama şunu aklınızdan çıkarmamalısınız: Asla net ve değişmez bir cevap almayacaksınız. Dolayısıyla Twin Peaks: The Missing Pieces’i atlamak sizin için hiçbir şey kaybettirmez. Ama ben her şeyi izlemek istiyorum diyorsanız bu yapımı mutlaka Twin Peaks: Fire Walk with Me’den sonra, bir sonraki maddede anlatacağımız Twin Peaks: The Return’den önce izlemeye dikkat edin.
2017 yılında, dizinin zaman içerisinde biriken ve yeni kuşaklarla daha da genişleyen hayran kitlesinin senelerdir süren bekleyişi son bulur ve Twin Peaks geri döner. İkinci sezonun sonunda Laura Palmer’ın Ajan Cooper’a söylediği “25 yıl sonra görüşürüz” sözleri bir tür kehanete dönüşmüştür âdeta. Dizi, gerçekten de ikinci sezondan tam 25 yıl sonrasında yaşananlara odaklanır. Tam 18 bölüm sürecek yeni sezon hem David Lynch’in son büyük eseri olarak tarihe geçecek hem de bu büyük sanatçının ustalık eseri olarak anılacaktır.
Twin Peaks: The Return (2017), bu uzun erimli anlatı boyunca geçmişten gelen pek çok soruyu kendine has tarzıyla cevapladığı gibi bunları yeni sorulara evriltir. Yani alışıldık bir devam sezonu beklememelisiniz kesinlikle. David Lynch, kendi tarzına uygun biçimde geçmişte sorduğu sorulara yenilerini ekleyerek temelde başka bir hikâye anlatır. Aynı Lana Wachowski’nin yıllar sonra The Matrix Resurrections’da (2021) ya da Jane Campion’ın Top of the Lake’te (2013-2017) yaptığı gibi. Öncelikle artık ölçek Twin Peaks kasabasını aşmış ve evrensel bir bağlam kazanmıştır. Yaşananları kozmik ölçekte takip ederiz. Lynch buradan yeni sanatsal çerçeveler, felsefi sorular çıkartır ve sinemasal denemeler yapar. Özellikle sezonun efsanevi 8. bölümü gibi insanlığın “kötülük”le imtihanı üzerine başlı başına bir sanat eseri değeri görecek üretimler ortaya koyar. Twin Peaks: The Return, hayranları fazlasıyla memnun etmekle kalmaz, Twin Peaks efsanesini adına yaraşır bir finalle sinema tarihinde anıtlaştırır. Lynch, soruları cevaplamak yerine gerçek ve rüya arasındaki sınırları tamamen bulanıklaştırır ve bu dev anlatısını gizemli bir cevapsızlıkla noktalar.
Listemizde buraya kadar geldiyseniz Twin Peaks: The Return tam size göre, buna hiçbir şüphe yok. Henüz bu muhteşem anlatıyı tecrübe etmediyseniz size özeniyoruz. Neyse ki Twin Peaks bir defa izleyip rahat edebileceğiniz bir seri de değil. Muhtemelen buraya geri döneceksiniz. Diğer sezonlar gibi Twin Peaks: The Return’ü de MUBI üzerinden izleyebileceğinizi hatırlatalım.
